صلوات کی و کجا ؟
مواطن و مواقف و مواضعی که فرستان صلوات تاکیدش بیشتر است
اول: هر جایی که اسم مبارک آن سرور(ص) برده می شود،خواه خود مذکور نماید و خواه کسی بشنود،که در مقام،فرستادن صلوات واجب است.
دوم:در ابتدا هر کلامی که آن را قدری باشد و علما خطبه ای که مشتمل بر حمد و ثناء الهی و صلوات بر رسول(ص) نباشد،آن را"ابتر" میگویند و می نامند، یعنی مقطوع از خیر و فایده و عامه ،از رسول خدا (ص) روایت کرده اند که فرمود:(هر کلامی که با ذکر خدا و درود بر من شروع نشود،آن کلام،ابتر-یعنی از خیر،مقطوع- است).
سوم: در ابتدای وضو.
و عامه از امیر المومنین(ع) روایت کرده اند که رسول خدا (ص) فرمود:"یا علی،چون می خواهی وضو بسازی، بگو:بسم الله و الصلوه علی رسول الله".
چهارم:عامه از رسول خدا (ص) روایت کرده اند که فرمود:
"چون از وضو فارغ شوید،بگویید:اشهد ان لا اله الاالله وحده لا شریک له،و اشهد ان محمدا عبده و رسوله و بعد از آن صلوات فرستید و چون چنین کنید، برای شما در های رحمت گشاده میشود".
پنجم:عامه از امیر المومنین(ع) روایت کرده اند که فرمود:" هر گاه مرور کنید به مسجدی،صلوات فرستید بر پیغمبر(ص)."
ششم: در تقعیب همه نماز ها عموما و در تعقیب نماز مغرب و صبح خصوصا.
در کتاب عده الداعی،از امیر المومنین(ع) روایت کرده است که:
"چون بنده از نماز فارغ شود،باید که صلوات فرستد بر رسول خدا (ص) و از خدا سوال نماید بهشت را و پناه برد به خدا از آتش و سوال نماید که به حورعین تزویج نماید،زیرا که هر که بر رسول خدا (ص)صلوات فرستد،دعای او بالا می رود و هر که از خدا بهشت را بخواهد،بهشت میگوید:خداونداعطا کن به بنده خودت،از انچه به تو پناه برد از ان و چون حوریان را از خدابخواهد،آنها می گویند که:خدایا،عطا کن بنده خودت را، آنچه را خواست."
هفتم:پیش از شروع دعا کردن
هشتم :بعد از فراغ از دعا
نهم:در خطبه جمعه و عیدین و استسقاء و غیر اینها،زیرا که به مذهب ما،صلوات در خطبه،رکنی از ارکان است و عامه در آن اختلاف کرده اند و بیتر به استحباب آن قائل شده اند.
دهم: در هر روز
یازدهم: در هر شب.
و پیش از این مذکور شد که در جامع الخبار مذکور است که رسول خدا (ص) به امیرالمو منین(ع) فرمود:"یا علی،هر که بر من صلوات فرستد در هر روز یا در هر شب،شفاعت من برای او واجب می شود، هر چند که اهل کبائر باشد."
و از دعوات راوندی نیز نقل شد که رسول خدا (ص)فرمود:
"هر که در هر روز،از روی دوستی و شوق،به من سه مرتبه صلوات فرستد،برخدا لازم می شود که گناهان آن روز و آن شب او را بیامرزد".
ودر کتاب مفاتح حصنین- که از کتب عامه است-از رسول خدا(ص) روایت کرده است که فرمود:
"هر که در هر صبح ده مرتبه و در هر شام ده مرتبه بر من صلوات فرستد، من او را در یابم در وقتی که محتاج به آن باشد".
دوازدهم:عصر روز پنج شنبه
سیزدهم:شب جمعه
چهاردهم:روز جمعه
و شیخ طوسی در مصباح متهجد گفته است که مستحب بعد از عصر روز پنجشنبه تا آخر روز جمعه،بسیار صلوات فرستد بر محمد و آل محمد(ص) پس بگوید:
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم و اهلک عدوهم و منالجن و الانس من الاولین و الاخرین.
و اگر این صلوات را صد بار بگوید،برای او فضل بسیار خواهد بود.
و ابن بابویه از امام جعفر صادق(ع) روایت کرده است که:
"هیچ عملی در روز جمعه، افضل از صلوات فرستادن بر محمد و آل محمد(ص)نیست".
و ایضا از حضرت امام رضا(ع)روایت کرده استکه رسول خدا (ص) فرمود:
"هر که در هر روز جمعه، برمن صد مرتبه صلوات فرستد،حق تعالی شصت حاجت او را روا می کند: سی در دنیا و سی در آخرت".
در کتاب جامع الاخبار مذکور است که رسول خدا (ص)فرمود:"هر که در روز جمعه،صد مرتبه بر من صلوات فرستد،خدا گناهان هشتاد ساله او را بیامرزد".
و از حضرت امام موسی(ع)منقول است که:
"بهترین اعمال در روز جمعه،ان است که بعد از عصر، صد مرتبه بر محمد و آل محمد(ص)صلوات فرستد و اگر بر آن زیاد کند،افضل خواهد بود".
و در کتاب جامع الاخبار از رسول مختار(ص)منقول است که فرمود:
"در روز جمعه بسیار بر من صلوات فرستید،به درستی که در آن روز،ثواب عملها مضاعف می شود و از خدا سوال نمایید برای من درجه وسیله را از بهشت".
کسی عرض کرد که:کدام است درجه وسیله؟
فرمود."آن اعلی درجه بهشت است که به ان نمی رسد،مگر پیغمبری و من امیدوارم که آن پیغمبر باشم."
ودر کتاب جمال الاسبوع،از حضرت صادق(ع) روایت کرده است که:
"چون شب جمعه می شود،از آسمان،ملائکه به عدد ذره ها فرود می آیندو در دستهای آنها قلمهایی که از طلا و کاغذ هایی از نقره هست و تا شب شنبه،چیزی را بجز صلوات بر محمد و آل محمد(ص) نمی نویسند.پس بسیار صلوات فرستید در ان شب و روز."
بعد از آن فرمود:"از جمله سنتها،آن است که در هر جمعه، هزار مرتبه و در سایر ایام صد مرتبه بر آن حضرت(ص) و اهل بیت او،صلوات فرستاده شود.
پانزدهم:در ماه مبارک رجب،خصوصا در روز مبعث.
چنانکه در مصباح متهجد،از حسن بن راشد روایت کرده است که گفت: به امام جعفر صادق(ع) عرض کردم که آیا غیر اعیاد مشهوره،دیگر عیدی هست؟
فرمود که: شریف تر و کامل تر از همه آنها،روزی که رسول خدا(ص)مبعوث شد. عرض کردم که آن روز کدام روز بود؟فرمود: روز شنبه بیست و هفتم ماه رجب بود. عرض کردم که در ان روز چه عملی بایدبجا آورد؟فرمود: روزه میگیری و صلوات بر محمد و آل محمد(ص) می فرستی.
شانزدهم:در ماه شعبان.
و از سید الساجدین(ع)صلواتی وارد شده است،که در هر روز ماه مبارک شعبان در وقت زوال باید خواندو آن صلوات، در مصباح متهجد و غیر آن از کتب دعوات مذکور است.
و در کتب عامه مذکور اسن که: در آسمان، دریایی است که آن را دریای برکات گویند و بر لب آن دریا، درختی است که آن را درخت تحیات نامند و بر آن درخت،آشیانه مرغی است مسمی به مرغ صلوات و چون بنده مومنی، در ماه شعبان، بر سید پیغمبران(ص) صلوات فرستد، حق تعالی آن مرغ را امر نماید تا در آن دریا غوطه خورد و پرهای خود را بیفشارد و هر قطره ای که از پرهای آن مرغ بریزد، ملکی حلق نماید و جمیع ان ملک ها، به تقدیس و تحمیدو مدح و ثنای پروردگار مشغول گردند و ثواب آنها در دیوان اعمال صلوات فرستنده ثبت شود.
و ایضا روایت کرده اند که یک صلوات در ماه شعبان،برابراست با ده صلوات در سایر ماه ها.
هفدهم: در ماه مبارک رمضان
و پیش از این،حدیثی از امالی شیخ صدوق(ره) و ثواب الا عمال- که مولف آن نیز،شیخ صدوق است-نقل شده که رسول خدا (ص)ضمن خطبه ای که در فضیلت ماه رمضان خواند، فرمود:"هر که در این ماه، بر من بسیار صلوات فرستد، حق تعالی ترازوی اعمال او را روزی که ترازوهای اعمال سبک باشد،سنگین تر می گرداند."
هجدهم:وقت بوئیدن گلها و ریاحین.
ددر کتاب روضه الواعظین و مکارم الاخلاق و مالک جهنی روایت کرده است که:
من چیزی از ریاحین به امام جعفر صادق(ع) دادم. آن حضرت گرفت و بوئید و بر چشمهای خود نهاد و گفت:"الهم صل علی محمد و آل محمد.پس فرمود که: هر که چنین کند که من کردم،گناهان او آمرزیده میشود،پیش از آنکه آن را بر زمین گذارد."
و عامه از رسول خدا (ص) روایت کرده اند که فرمود:" هر که گلی را ببوید و بر من صلوات نفرستد، بر من جفا کرده است."
نوزدهم: بعد از عطسه کردن خود یا دیگری.
بیستم:هنگام ذکر پروردگار.
چنانکه در "کافی"از عبدالله بن دهقان روایت کرده است که گفت: به خدمت امام رضا (ع) رفتم آن حضرتاز من پرسید که مراد از این آیه چیست:"و ذکر اسم ربه فصلی"؟
من عرض کردم که یعنی هر گاه یاد میکند اسم پروردگار خود را، بر میخیزد و نماز می کند.
فرمود:" این تکلیفی بسیار مشکل خواهد بود."
عرض کردم: فدای تو شوم،پس مراد چیست؟
فرمود:مراد این است که چون نام پروردگار را یاد می کند، بر محمد و آل محمد (ص) صلوات می فرستد.
منابع:
کتاب شرح و فضائل صلوات،تالیف احمد بن محمد الحسینی اردکانی، شرکت انتشارات میقات.
کتاب فضایل صلوات، تالیف اسدا... محمدی نیا، انتشارات سبط اکبر
من فرامرز طهماسبی با اسم مستعار علی متولد 1344 از شهر گرگان در استان گلستانم ، مدرک تحصیلی ام کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث ، فعلا دانشجوی دکتری در همین رشته ام . در آموزش رادیو سازمان صدا و سیما مشغول می باشم .